เล่ม ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค

พระไตรปิฎกเล่ม ๑๙ นี้ ว่าด้วยธรรมะสำคัญเรื่องใหญ่ ๆ รวม ๑๒ สังยุตต์ คือ

๑.**มัคคสังยุตต์** ประมวลเรื่องมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

๒.**โพชฌงคสังยุตต์** ประมวลเรื่องโพชฌงค์ ๗ คือองค์แห่งปัญญาเป็นเครื่องตรัสรู้ มีสติ เป็นต้น

๓.**สติปัฏฐานสังยุตต์** ประมวลเรื่องสติปัฏฐาน ๔ คือการตั้งสติ ๔ ประการ มีตั้งสติไว้ที่กาย เป็นต้น

๔.**อินทรียสังยุตต์** ประมวลเรื่องอินทรีย์ ๕ คือธรรมอันเป็นใหญ่ในหน้าที่ของตน มีศรัทธาความเชื่อ เป็นต้น

๕.**สัมมัปปธานสังยุตต์** ประมวลเรื่องความเพียรชอบ ๔ ประการ มีเพียรทำไม่ให้ เกิดความชั่ว ที่ยังไม่เกิด เป็นต้น

๖.**พลสังยุตต์** ประมวลเรื่องพละ ๕ คือธรรมะอันเป็นกำลัง ๕ ประการ มีศรัทธา ความเชื่อ เป็นต้น

๗.**อิทธิปาทสังยุตต์** ประมวลเรื่องอิทธิบาท ๔ คือธรรมะอันให้บรรลุความสำเร็จ ๔ ประการ มีฉันทะความพอใจ เป็นต้น

(**พึงสังเกตว่า** ตั้งแต่สังยุตต์ที่ ๑ ถึงที่ ๗ นี้ ว่าด้วยโพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ เป็นแต่ไม่เรียงลำดับตามหมวดเท่านั้น)

๘.**อนุรุทธสังยุตต์** ประมวลเรื่องพระอนุรุทธ์ ผู้เป็นพุทธอนุชา

๙.**ฌานสังยุตต์** ประมวลเรื่องฌาน คือการเพ่งอารมณ์จนจิตสงบได้ฌานที่ ๑ ถึงที่ ๔

๑๐.**อานาปานสังยุตต์** ประมวลเรื่องสติกำหนดลมหายใจเข้าออก ซึ่งเป็นวิธีทำจิต ให้สงบประการหนึ่งที่นับว่าสำคัญ

๑๑.**โสตาปัตติสังยุตต์** ประมวลเรื่องการที่จะเป็นพระโสดาบัน คือพระอริยบุคคล ชั้นที่ ๑ ซึ่งนับเป็นชั้นแรกใน ๔ ชั้น

๑๒.**สัจจสังยุตต์** ประมวลเรื่องอริยสัจจ์ ซึ่งเป็นธรรมะที่เป็นหลักสำคัญทาง พระพุทธศาสนา

จบความย่อแห่งพระไตรปิฎก เล่ม ๑๙

**เล่มที่ ๑๙ สังยุตตนิกาย** มหาวารวรรค อ่านเพิ่มเติมได้ในภาค ๓ ข้อความน่ารู้จากพระไตรปิฎก ข้อ ๑๗๖-๑๘๕ ที่หน้า ๑๖๙-๑๗๒ ม.พ.ป.