เทวดา

หมวด ก

ท้าวมหาราชผู้รักษานครอาฏานาฎา เป็นผู้มากราบทูลบทสวด "อาฏานาฏิยรักขา" แด่พระพุทธเจ้าเพื่อให้ใช้คุ้มครองพุทธบริษัทให้พ้นจากการถูกอมนุษย์เบียดเบียน

ภาค ๔ เล่ม ๑๑ — ทีฆนิกาย — ๙. อาฏานาฎิยสูตร

หมวด ช

เทพหรือยักษ์ในดาวดึงส์ ซึ่งในอดีตชาติคือพระเจ้าพิมพิสาร ได้มาปรากฏตัวและกราบทูลพระพุทธเจ้าว่าตนกำลังหวังที่จะได้บรรลุเป็นพระสกทาคามี

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ชนวสภสูตร

หมวด ต

พรหมผู้สนทนากับพระมหาโมคคัลลานะ โดยชี้แจงว่าเทพในสวรรค์ชั้นต่างๆ ไม่ได้มีญาณหยั่งรู้ผู้ที่มีกิเลสหรือไม่มีกิเลสได้ทุกผู้เสมอไป แต่เทพที่มีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระรัตนตรัยและมีศีล (คือพระโสดาบัน) จึงจะบังเกิดญาณเช่นนั้นได้

ภาค ๔ เล่ม ๒๓ — อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต — วรรคที่ ๑ ชื่ออัพยากตวรรค

หมวด ท

ยักษ์ผู้เปล่งเสียงสดุดีความดีงามของพระอนุรุทธ์ พระนันทิยะ และพระกิมพิละ ที่มาอยู่ร่วมประพฤติพรหมจรรย์กันอย่างสามัคคี

ภาค ๔ เล่ม ๑๒ — มัชฌิมนิกาย — ๓๑. จูฬโคสิงคสาลสูตร

หมวด ธ

มหายักษ์หรือเทพบุตรฝ่ายดี (อดีตชาติของพระพุทธเจ้า) ผู้คอยชักชวนมหาชนให้ประพฤติกุศลกรรมบถ ๑๐ เคยถูกอธรรมเทพบุตรขับรถสวนทางมาบังคับให้หลีกทาง แต่ทรงทำใจให้สงบยอมหลีกทางให้

ภาค ๔ เล่ม ๓๓ — อปทาน — ธัมมเทวปุตตจริยา

หมวด น

พญามารผู้มีบาป ที่เคยมาพูดกล่อมพระทัยให้พระโพธิสัตว์เลิกบำเพ็ญความเพียร

ภาค ๔ เล่ม ๒๕ — สุตตนิบาต — มหาวรรค — ๒๘. ปธานสูตร

พรหมในอดีตชาติ ผู้ช่วยเปลื้องพระเจ้าอังคติราชให้กลับจากความเห็นผิด (ที่เชื่อว่าสุขทุกข์เกิดเองไม่มีเหตุ) ให้กลับมามีความเห็นชอบตามเดิม

ภาค ๔ เล่ม ๒๘ — ชาดก — ๘. นารทชาดก

หมวด ป

หนึ่งในเทพเจ้าที่พวกพราหมณ์ผู้รู้ไตรเวทพากันออกนามอ้อนวอนเพื่อหวังจะได้ไปเกิดอยู่ร่วมด้วย

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๓. เตวิชชสูตร — อุปมา ๕ ข้อ

เทพบุตรแห่งคนธรรพ์ ผู้เข้าเฝ้าดีดพิณและร้องเพลงขับถวายพระพุทธเจ้า และเป็นผู้กราบทูลเล่าเรื่องที่ท้าวสักกะพรรณนาพระพุทธคุณในเทวสภา

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๖. มหาโควินทสูตร

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๘. สักกปัญหสูตร

เทพบุตรที่ปรากฏชื่อเป็นชื่อวรรค (ปัญจาลวรรค) อันเกี่ยวเนื่องกับการสนทนาธรรมเรื่องการบรรลุโอกาสในที่คับแคบ

ภาค ๔ เล่ม ๒๓ — อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต — วรรคที่ ๕ ปัญจาลวรรค

จอมแห่งอสูร ผู้เข้าเฝ้าและสนทนากับพระผู้มีพระภาค โดยทรงเปรียบเทียบความอัศจรรย์ของมหาสมุทร ๘ ประการ กับความอัศจรรย์ของพระธรรมวินัย ๘ ประการ

ภาค ๔ เล่ม ๒๓ — อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต — วรรคที่ ๒ มหาวรรค

ยักษ์ผู้ไปท้าเล่นสกากับพระเจ้าธนัญชัยโกรัพยะจนชนะ เพื่อหวังนำตัววิธุรบัณฑิตไปแลกกับธิดาพญานาคตามอุบาย

ภาค ๔ เล่ม ๒๘ — ชาดก — ๙. วิธุรชาดก

หมวด พ

พรหมผู้เกิดความเห็นผิดว่าพรหมโลกและสิ่งที่เป็นอยู่นั้นเที่ยง ยั่งยืน ไม่เกิด ไม่ตาย พระผู้มีพระภาคจึงเสด็จไปโปรดและแสดงอานุภาพหายพระกายให้เห็นว่าพกาพรหมก็ยังไม่อยู่พ้นอำนาจของมาร

ภาค ๔ เล่ม ๑๓ — มัชฌิมนิกาย — พรหมนิมันตนิกสูตร

หมวด ม

เทพผู้เป็นใหญ่ในพรหมโลก ซึ่งเทวดาองค์อื่นตอบปัญหาของภิกษุไม่ได้จึงพามาถาม แต่ท้าวมหาพรหมก็ตอบไม่ได้และแนะให้ไปถามพระพุทธเจ้าแทน

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๑. เกวัฏฏสูตร

หนึ่งในเทพที่พวกพราหมณ์ผู้รู้ไตรเวทพากันออกนามอ้อนวอนปรารถนา

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๓. เตวิชชสูตร — อุปมา ๕ ข้อ

หมวด ว

หนึ่งในเทพที่พวกพราหมณ์ผู้รู้ไตรเวทพากันออกนามอ้อนวอน

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๓. เตวิชชสูตร — อุปมา ๕ ข้อ

จอมอสูร ซึ่งมีบริษัทเรียกว่ายักษ์ แต่พระพุทธเจ้าตรัสชี้แจงว่าบริษัทของท้าวเวปจิตติสามารถจัดสงเคราะห์เข้าในกลุ่มเทพได้

ภาค ๔ เล่ม ๓๗ — อภิธรรม กถาวัตถุ — ฉคติกถา (เรื่องคติ ๖)

ท้าวมหาราชประจำทิศ (อีกนามหนึ่งของท้าวกุเวร) ผู้มาปรากฏตัวพร้อมท้าวสักกะในตอนที่พระมหาโมคคัลลานะไปเขย่าปราสาทเวชยันต์

ภาค ๔ เล่ม ๑๒ — มัชฌิมนิกาย — ๓๗. จูฬตัณหาสังขยสูตร

หมวด ส

จอมเทพแห่งสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ผู้มักมาทูลถามปัญหาธรรมจากพระพุทธเจ้า และในอดีตชาติมักแปลงกายมาเป็นพราหมณ์เพื่อทดลองบารมีของผู้ทำความดี เช่น ทดลองสสบัณฑิต พระเจ้าสิวิราช และพระเวสสันดร

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๘. สักกปัญหสูตร

ภาค ๔ เล่ม ๑๒ — มัชฌิมนิกาย — ๓๗. จูฬตัณหาสังขยสูตร

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๖. มหาโควินทสูตร

ภาค ๔ เล่ม ๓๓ — อปทาน — สสบัณฑิตจริยา (ท้าวสักกะทดลอง)

ภาค ๔ เล่ม ๓๓ — อปทาน — สิวิราชจริยา (ท้าวสักกะทดลอง)

ภาค ๔ เล่ม ๓๓ — อปทาน — เวสสันตรจริยา (ท้าวสักกะ)

พรหมผู้มาปรากฏตัวในสมาคมเทพชั้นดาวดึงส์ โดยยอมนิรมิตอัตตภาพให้หยาบลงเพื่อสนทนา และเป็นผู้เล่าประวัติของมหาโควินทพราหมณ์ให้ทวยเทพฟัง

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๖. มหาโควินทสูตร

พรหมผู้มากราบทูลอาราธนาให้พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมโปรดเวไนยสัตว์ ภายหลังจากที่พระองค์เพิ่งตรัสรู้ใหม่ๆ

ภาค ๔ เล่ม ๔ — มหาวรรค — พระพรหมมาอาราธนา

ยักษ์ผู้ร่วมสนทนาโต้ตอบกับเหมวตยักษ์

ภาค ๔ เล่ม ๒๕ — สุตตนิบาต — อุรควรรค — เหมวตสูตร

ยักษ์ผู้ทูลถามปัญหาพระพุทธเจ้าเรื่อง ราคะ โทสะ ความยินดี และความกลัว ว่าเกิดจากอะไร ซึ่งทรงตอบว่าเกิดจากอัตตภาพนี้เอง

ภาค ๔ เล่ม ๒๕ — สุตตนิบาต — จูฬวรรค — สูจิโลมสูตร

เทพเจ้าที่พวกพราหมณ์ผู้รู้ไตรเวทนิยมออกนามอ้อนวอนบูชา

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๓. เตวิชชสูตร — อุปมา ๕ ข้อ

หมวด ห

เทพบุตรซึ่งในอดีตคือ หัตถกะ อาฬวกะ อุบาสก มากราบทูลพระพุทธเจ้าว่าตนแม้ตายไปก็ยังไม่อิ่มด้วยธรรม ๓ ประการ คือ การเฝ้าพระพุทธเจ้า การฟังธรรม และการอุปัฏฐากพระสงฆ์

ภาค ๔ เล่ม ๒๐ — อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต — กุสินารวรรค

ยักษ์ผู้ทูลถามปัญหาพระพุทธเจ้าว่า โลกเกิดขึ้นในอะไร และทำความพอใจในอะไร

ภาค ๔ เล่ม ๒๕ — สุตตนิบาต — อุรควรรค — เหมวตสูตร

หมวด อ

ยักษ์ฝ่ายชั่ว ผู้คอยชักชวนให้คนประพฤติความชั่ว ๑๐ ประการ เคยขับรถสวนทางกับธรรมเทพบุตรและในที่สุดก็ถูกธรณีสูบ

ภาค ๔ เล่ม ๓๓ — อปทาน — อธรรมเทวปุตตจริยา

ยักษ์ผู้ตั้งคำถามข่มขู่พระพุทธเจ้า เช่น อะไรเป็นทรัพย์เครื่องปลื้มใจ หรือจะข้ามโอฆะได้อย่างไร เมื่อทรงตอบแก้ไขปัญหาได้ อาฬวกยักษ์จึงเลื่อมใสและได้ดวงตาเห็นธรรม

ภาค ๔ เล่ม ๒๕ — สุตตนิบาต — อุรควรรค — อาฬวกสูตร

หนึ่งในเทพเจ้าที่พวกพราหมณ์ผู้รู้ไตรเวทพากันออกนามอ้อนวอนเพื่อมุ่งหวังไปเกิดร่วมด้วย

ภาค ๔ เล่ม ๙ — ทีฆนิกาย — ๑๓. เตวิชชสูตร — อุปมา ๕ ข้อ

อีกนามหนึ่งของท้าวสักกะ ผู้บรรลุความเป็นผู้ประเสริฐสุดเหนือเทวดาทั้งหลายด้วยความไม่ประมาท

ภาค ๔ เล่ม ๑๐ — ทีฆนิกาย — ๘. สักกปัญหสูตร

ภาค ๔ เล่ม ๑๒ — มัชฌิมนิกาย — ๓๗. จูฬตัณหาสังขยสูตร